Dünya’nın ne zaman yaşanamaz hale geleceği uzun yıllardır bilim insanlarının üzerinde çalıştığı konular arasında yer alıyor. Yeni bir araştırma ise gezegenimizin biyosferinin, yani yaşamı destekleyen sisteminin önceki tahminlerden çok daha uzun süre varlığını sürdürebileceğini ortaya koydu.
Araştırmaya göre Dünya’da karmaşık yaşamın devam edebilmesi için yaklaşık 1,8 milyar yıllık bir süre daha bulunuyor.
Live Science’ın aktardığı araştırmada, Dünya’nın yakın gelecekte yaşanamaz hale geleceği yönündeki senaryoların mevcut bilimsel verilere dayanmadığı belirtiliyor. Bilim insanları, söz konusu sürenin kesin bir “kıyamet tarihi” olmadığını, Güneş’in zaman içinde giderek daha parlak ve sıcak hale gelmesiyle Dünya’nın geçireceği değişimleri modelleyen simülasyonlardan elde edilen bir tahmin olduğunu vurguluyor.
Asıl tehlike sıcaklık değil, fotosentezin durması
Araştırmaya göre Dünya’yı bekleyen en büyük risk doğrudan sıcaklık artışı değil. Güneş’in enerji üretimi arttıkça atmosfer ve yüzey sıcaklıkları yükselirken, bu durum öncelikle fotosentez yapan canlıları etkileyecek.
Bitkiler, algler ve fotosentetik bakteriler belirli sıcaklık ve karbondioksit koşullarında yaşamlarını sürdürebiliyor. Bu sınırların aşılması halinde fotosentez verimi düşecek, bitkilerin enerji üretmesi zorlaşacak ve bunun sonucunda küresel besin zinciri ciddi biçimde zarar görebilecek.
Karbondioksit azalması yeni bir sorun yaratabilir
Bilim insanları, Dünya’nın doğal karbon döngüsünün de uzun vadede yaşamı zorlaştırabileceğine dikkat çekiyor.
Gezegen ısındıkça kayaçların atmosferdeki karbondioksiti emerek depolama süreci hızlanıyor. Bu mekanizma iklimin dengelenmesine katkı sağlasa da, fotosentez için karbondioksite ihtiyaç duyan bitkiler açısından önemli bir dezavantaj oluşturuyor. Atmosferdeki CO₂ miktarının giderek azalması, bitkilerin yaşamını sürdürmesini zorlaştırabilecek etkenlerden biri olarak görülüyor.
Dayanıklı bitkiler yaşam süresini uzatabilir
Araştırmayı yürüten Blue Marble Space Enstitüsü’nden Jacob Haqq-Misra ve Eric Wolf, Dünya’nın geleceğini değerlendirmek için 29 farklı iklim modelini analiz etti.
Çalışmada özellikle CAM (Crassulacean Acid Metabolism) fotosentezi yapan bitkilerin önemli bir rol oynadığı belirtildi. Kaktüsler, sukulentler ve bazı orkide türleri tarafından kullanılan bu özel fotosentez yöntemi, çok düşük karbondioksit seviyelerinde ve kurak koşullarda yaşamın devam etmesini mümkün kılıyor.
Araştırmacılar ayrıca bazı sucul bitkilerin karbonu doğrudan sudan alabilme yeteneğinin de biyosferin ömrünü uzatan önemli faktörlerden biri olduğunu ifade ediyor.
Evrim hesapları değiştirebilir
Astrobiyolog Andrew Rushby ise yaşamın geleceğine ilişkin tahminlerde evrim faktörünün göz ardı edilemeyeceğini belirtiyor.
Rushby’ye göre fotosentez yapan canlıların milyarlarca yıl boyunca nasıl evrimleşeceğini bugünden kesin olarak öngörmek mümkün değil. Gelecekte ortaya çıkabilecek yeni adaptasyonlar, yaşamın beklenenden daha uzun süre devam etmesini sağlayabilir.
Yaklaşık 2 milyar yıl sonra okyanuslar buharlaşacak
Bilim insanları, yaşam süresi uzasa da Dünya’nın sonsuza kadar yaşanabilir kalmayacağını belirtiyor.
Modellere göre yaklaşık 2 milyar yıl sonra Güneş’ten gelen enerji bugünkünden çok daha yüksek seviyeye ulaşacak. Artan sıcaklık nedeniyle okyanusların büyük bölümü buharlaşacak, atmosferdeki su molekülleri parçalanacak ve hidrojen uzaya kaçacak. Su kaynaklarının büyük ölçüde kaybolmasıyla birlikte Dünya, karmaşık yaşamı destekleyemeyecek bir gezegene dönüşecek.
Uzayda yaşam arayışına da katkı sağlayacak
Araştırmacılar, geliştirilen modellerin yalnızca Dünya’nın geleceğini anlamak açısından değil, diğer yıldız sistemlerinde yaşanabilir gezegenleri belirlemek açısından da önemli olduğunu belirtiyor.
Elde edilen verilerin, farklı yıldızların çevresindeki gezegenlerde biyosferin ne kadar süre varlığını sürdürebileceğinin hesaplanmasına katkı sağlayacağı ve evrende yaşam arayışında daha isabetli değerlendirmeler yapılmasına yardımcı olacağı ifade ediliyor.
